Wat is Agroforestry?

In deze rubriek neem ik je mee in de wat technischere kant van het boerenwerk. Niet omdat het ingewikkeld moet zijn, maar juist omdat ik het belangrijk vind dat je begrijpt wat hier gebeurt. Hoe ik werk, waarom ik bepaalde keuzes maak en wat dat betekent voor het land, de dieren en uiteindelijk voor de producten die jij hier haalt.

Boeren doe ik niet alleen. Dat geloof ik echt. Iedereen die hier melk tapt, kaas koopt of meeleest, is onderdeel van dit bedrijf. Daarom deel ik graag een stukje van de kennis en afwegingen achter mijn manier van werken. Dit is de tweede blog in de reeks Natuurlijk Boeren Zoom. Deze keer zoomen we in op agroforestry.

Meer over mijn methode

Wat is agroforestry?

Agroforestry betekent letterlijk: landbouw combineren met bomen. In plaats van een perceel dat alleen uit gras of gewassen bestaat, worden er bewust bomen en struiken in het landbouwsysteem opgenomen.

Dat kan op verschillende manieren. Denk aan rijen bomen langs percelen, fruit- of notenbomen tussen akkers, of houtwallen en struiken rondom weilanden. Het idee is dat bomen niet los staan van de landbouw, maar er juist onderdeel van zijn.

Vroeger was dat eigenlijk heel normaal. Als je naar oude landschappen kijkt, zie je vaak houtwallen, boomrijen en kleine bosjes tussen de velden. In de moderne landbouw zijn veel van die elementen verdwenen om percelen groter en efficiënter te maken. Agroforestry brengt een deel van die structuur weer terug.

Waarom bomen een verschil maken

Onder de grond gebeurt van alles. Wortels gaan diep de bodem in en halen mineralen omhoog die anders buiten bereik van planten zouden blijven. Bladeren die vallen, worden weer voedsel voor het bodemleven.

Daarnaast zorgen bomen voor schaduw, beschutting tegen wind en een stabieler microklimaat. Dat is niet alleen prettig voor gewassen, maar ook voor dieren. Op warme zomerdagen zie je bijvoorbeeld hoe graag koeien onder een boom gaan staan. Dat is niet alleen comfortabel voor hen, het helpt ook om hittestress te verminderen.

Boven de grond gebeurt er ook veel. Bomen bieden leefruimte voor vogels, insecten en andere dieren. Daarmee neemt de biodiversiteit in het landschap toe. En een landschap met meer variatie is vaak ook weerbaarder tegen ziektes, plagen en extreme weersomstandigheden.

Wat betekent dit voor de bodem?

Net als bij Niet Kerende Grondbewerking speelt ook hier de bodem een belangrijke rol. Bomenwortels brengen structuur in de grond. Ze maken gangen waar water en lucht doorheen kunnen bewegen. Daarnaast leveren bomen continu organisch materiaal aan de bodem: bladeren, kleine takjes en wortelresten. Dat voedt het bodemleven en helpt om organische stof op te bouwen. Je zou kunnen zeggen dat bomen langzaam maar zeker werken aan de gezondheid van de bodem. Niet in één seizoen, maar over jaren.

Agroforestry in de praktijk

Agroforestry is geen vast systeem. De ene boer combineert akkerbouw met fruitbomen, de ander werkt met houtwallen of notenbomen tussen percelen. Het hangt af van de plek, de bodem en het type bedrijf.

Het vraagt ook geduld. Een boom groeit nu eenmaal niet in één jaar. Het is een investering in de lange termijn. Maar als ze er eenmaal staan, leveren ze veel op: schaduw, biodiversiteit, bescherming tegen wind en soms ook producten zoals fruit, noten of hout. Voor veel boeren past agroforestry goed bij een manier van werken waarbij je het landschap niet alleen gebruikt, maar ook opbouwt.

Waarom dit belangrijk is

Landbouw en natuur worden vaak tegenover elkaar gezet. Alsof het één ten koste moet gaan van het ander. Agroforestry laat zien dat dat niet altijd zo hoeft te zijn. Door bomen onderdeel te maken van het landbouwsysteem ontstaat een landschap dat voedsel produceert, maar tegelijkertijd ook ruimte biedt aan natuur, bodemleven en biodiversiteit. En uiteindelijk heeft iedereen daar voordeel van: de bodem, de dieren, de boer en de mensen die het voedsel eten.

Dit was de tweede blog in de rubriek Natuurlijk Boeren Zoom. In de volgende editie zoomen we opnieuw in op een onderdeel van natuurlijk boeren. Stap voor stap, zodat je niet alleen ziet wat ik doe, maar ook begrijpt waarom. 

In het volgende blog vertel ik je over Kringlooplandbouw, oftewel: het sluiten van de kringlopen en het hergebruiken van hetgeen op de boerderij groeit.

Naar 'Natuurlijk Boeren Zoom #3'